What are the types of parallel universes?
سطح یک: بیرون افق کیهانی
سطح دو: در حباب هایی که بعدا متورم شدند
سطح سه: در دنیاهای متعددی که فیزیک کوانتوم پیش بینی می کند.
سطح چهار: در ساختارهای ریاضی دیگر
برای بزرگنمایی روی تصویر کلیک نمائید.
نبود مدرک
هر چند که مباحث نظری کمبود دارند، کیهانشناسان همچنین آزمونهای تجربی گوناگونی را برای جهانهای موازی پیشنهاد داده اند.تابش پس زمینه ی میکروموج کیهانی ممکن است نشانه هایی از جهانهای حبابی دیگر را داشته باشد. اگربرای مثال جهان ما تا به حال با نوعی دیگر از حباب که ناشی از سناریوی انبساط نا منظم عالم است، برخورد کرده باشد. تابش پس زمینه همچنین ممکن است حاوی باقیمانده جهانهایی باشد که قبل از مهبانگ در یک چرخه بی پایان از جهانها وجود داشته اند .
اینها در واقع راه هایی هستند که یک نفر ممکن است مدارک واقعی از جهانهای دیگر را بدست آورد. بعضی از کیهانشناسان حتی خواسته اند که چنان بقایایی را ببینند. به هرحال ادعاهای مشاهده ای شدیداً مورد بحث بوده و تعداد زیادی از جهانهایی که به طور نظری امکان پذیرند به چنان مدارکی نمی انجامند. بنابر این مشاهده گر ها می توانند تنها بعضی از دسته های مشخص مدلهای چند جهانی را با این روش آزمایش کنند. یک آزمون مشاهده ای دوم هست که به منظور جستجو برای تغییر ها در یکی یا موارد بیشتری از ثابتهای بنیادی که می توانند فرضیه هایی که گویای تغییر ناپذیر بودن قوانین فیزیک هستند را بالاخره اثبات کنند. برخی از ستاره شناسان ادعای یافتن چنین نمونه هایی را دارند.(به موارد با ثبات بی ثبات اثر جان، دی. براون و جان کی. وب، ساینتیفیک امریکن، ژوئن 2005 مراجعه فرمایید). با این حال اکثراً شواهد را مشکوک میخوانند.
امتحان سوم اندازه گیری شکل جهان قابل مشاهده است: آیا کروی(انحنای مثبت)، هذلولی(انحنای منفی) و یا صاف(بدون انحنا) است؟ سناریو جهان های موازی کلاً این پیشگویی را دارد که جهان کروی نیست، چرا که یک کره متناهی است و فقط برای چند عدد متناهی جا دارد. متاسفانه این امتحان، امتحان دقیقی نیست. جهان فرای افق ما می توانست شکل متفاوتی نسبت به بخش رویت شده داشته باشد. بیشتر اینکه همه نظریه های جهان های موازی، هندسه کروی را رد نمی کنند.
امتحان بهتر، مکان یابی جهان است. آیا همچون دونات یا چوب شور پیچ می خورد؟ اگر چنین است، پس در تعداد متناهی خواهد بود.که کاملاً انواع تورم و در کل، جهان های موازی بر پایه تورم را رد می کند. چنین اشکالی، طرح های زیادی را در آسمان ایجاد می کند، مثل دایره های عظیم در تابش میکرو تابش های پس زمینه،(آیا فضا انتها دارد؟ توسط ژان پیر لومینت، گلن دی استارکمن و جفری آر ویکس، ساینتیفیک امریکن ، آوریل 1999 مراجعه فرمایید) محققان به دنبال چنین الگو هایی گشتند و شکست نیز خوردند. لیک این نتیجه منفی را نمی توان به عنوان امتیازی به نفع جهان های موازی در نظر گرفت.
بالاخره، فیزیک دانان ممکن است برخی از نظریات پیش بینی جهان های موازی را رد و یا اثبات کنند. ممکن است شواهد قابل مشاهده ای را علیه تورم بیاورند و یا یک بی ثباتی ریاضی و یا تجربی بیابند که مجبورشان کند که نظریه ریسمان ها را رها کنند. آن سناریو به مقدار زیادی انگیزه حمایت از نظریه جهان های موازی را کاهش می دهد. با این حال این امر نظریه را کلاً رد نمی کند.
فضای خیلی زیاد جنبش
روی هم رفته، پرونده جهان های موازی بی نتیجه است. دلیل اصلی آن انعطاف بیش از حد طرح است: این بیشتر یک مفهوم است تا یک نظریه خوب تعریف شده. اکثر طرح ها درگیر یک سری وصله کاری از نظرات است تا یک کل به هم پیوسته. مکانیزم تورم بی پایان باعث نمی شود که علم فیزیک در هر منطقه از جهان فرق کند. برای این منظور بایستی این نظریه با یک نظریه انتزاعی دیگر ترکیب شود. با اینکه می توانند با هم خوب هماهنگ شوند، هیچ چیز اجتناب ناپذیری در این مورد وجود ندارد.
قدم کلیدی در توجیه جهان های موازی، قیاس بین شناخته و ناشناخته، آزمایش پذیر و آزمایش ناپذیر است. به نسبت موردی که برای قیاس انتخاب می کنید، جواب های متفاوتی نیز می گیرید. چرا که تئوری های شامل جهان های موازی تقریباً همه چیز را شامل می شوند. هر مشاهده ای می تواند با یک متغیر جهان های موازی همراه باشد. اثبات های تحت تاثیر قرار گرفته، این امر را القا می کنند که ما بایستی یک توضیح نظری را قبول کرده و بر آزمایشات مشاهده ای تاکید نکنیم. ولی این گونه آزمایشات تا کنون نیاز اصلی تلاش های علمی بوده است و می خواهیم محض خاطر خودمان آن را ترک کنیم. اگر ما این نیاز به اطلاعات ملموس را تضعیف کنیم، ما هسته اصلی موفقیت علم در قرون اخیر را تضعیف کرده ایم.
اکنون، این امر درست است که یک توضیح جامع و کافی در مورد گروهی از پدیده ها بار علمی بیشتری نسبت به یک سری اطلاعات درهم برهم در مورد همان پدیده ها دارد. اگر فرض توضیح جامع، وجود موجودیت های غیر قابل دید مثل جهان های موازی باشد. احساس می کنیم که آن نظریات به ما تحمیل شده است. ولی مسئله کلیدی این است که چند وجود تایید نشده لازم است؟علی الخصوص، آیا نسبت به تعداد پدیده های موجود برای تشریح یافتن، ما نظریات بیشتری ارائه می دهیم یا کمتر؟ در مورد جهان های موازی ما وجود تعداد زیاد و نزدیک به بی نهایتی وجود نامشهود را فرض می کنیم تا وجود یک جهان را اثبات کنیم. تقریباً این امر متناسب با باریک بینی فیلسوف انگلیسی قرن 14، ویلیام اکام است که می گوید وجود ها نبایستی بیش از نیاز تولید شوند.
طرفداران نظریه جهان های موازی یک بحث نهایی دارند: اینکه دیگر هیچ جایگزین خوب دیگری نیست. با همه بی میلی هایی که دانشمندان احتمالاً به ازدیاد جهان های موازی نشان می دهند، اگر این نظریه بهترین راه توضیح است پس بایستی به سمت قبول کردن آن پیش برویم. بر خلاف آن، اگر این نظریه را رد کنیم، جا گزین مناسب دیگری می خواهیم. کاوش این موارد جایگزین، بسته به این دارد که ما آماده برای تقبل چه نوع کاوشی هستیم. امید فیزیک دانان همیشه بر این بنا بوده است که قوانین طبیعت اجتناب ناپذیر اند. اینکه چیزها اینگونه اند چرا که طور دیگری نمی توانند باشند. ولی نتوانستیم صحت این امر را اثبات کنیم. راه های دیگری هم هستند. جهان ممکن است بر پایه یک اتفاق شانسی بنا شده باشد و دقیقاً به این شکلی که می بینیم در آمده است. یا اینکه چیزها به نحوی مجبور بودند که به این شکل در آیند. یعنی هدف نهایت مایه وجود است. علم به دلیل وجود اشکالات فرا طبیعی نمی تواند مشخص کند که کدام مورد درست است.
دانشمندان، نظریه جهان های چندگانه را به عنوان راه حل مشکلات اساسی فهم به وجود آمدن طبیعت معرفی می کنند، ولی این تعریف باز اشکالات اساسی تر را دست نخورده می گذارد. همه مشکلات این چنین که در رابطه با جهان است دوباره در رابطه با جهان های چندگانه مطرح می شوند. اگر جهان های چندگانه وجود دارد آیا ایجاد شدنشان اتفاقی بود یا هدف خاصی داشته است؟ این یک سوال فرا طبیعی است که هیچ نظریه فیزیکی نمی تواند آن را در مورد جهان واحد و یا چندگانه پاسخ دهد.
برای پیشرفت بیشتر ما بایستی این نظر را که آزمایشات تجربی هسته علم است را حفظ کنیم. بایستی با هرگونه موردی که می خواهیم ارائه کنیم یک نوع تماس عادی داشته باشیم. در غیر این صورت هیچ محدودیتی نداریم. ارتباط می تواند کمی غیر مستقیم باشد. اگر یک مورد غیر قابل مشاهده ولی از نظر ویژگی های دیگر مورد تایید ضروری محسوب شود، آنها را نیز می توان درست به حساب آورد. ولی باز اثبات این نظریه برای شبکه توضیحات بسیار مهم است. جدلی که من برای طرفداران جهان های چندگانه مطرح می کنم این است: آیا میتوانید اثبات کنید که جهان های موازی برای توضیح جهان قابل رویت واجب است؟ و آیا رابطه شان گریزناپذیر و ضروری است؟
با همه شکاک بودن نویسنده، عقیده نویسنده که تعمق در جهان های چندگانه فرصتی عالیست تا طبیعت علم و طبیعت غایی پیدایش را تحت تاثیر قرار دهیم، چرا ما اینجا هستیم؟ این امر به دیدگاه هایی جذاب و تازه ختم می شود و در نتیجه یک برنامه تحقیقی مولد خواهد بود. برای نگاه به این مبحث ما نیاز به ذهنی باز داریم(البته نه آنقدر باز) این راهی بسیار عالی برای قدم برداشتن است. جهان های موازی ممکن است وجود داشته باشند یا خیر. مسئله هنوز هم اثبات نشده باقی مانده است.قرار است که با این بی اطمینانی به زندگی ادامه دهیم. هیچ مشکلی در تعمقی علمی با پایه ای فلسفی نیست،کاری که مقالات جهان های چندگانه بر آن اساس است. ولی ما بایستی این امر را بر اساس آنچه که هست، نام گذاری کنیم.
اثبات جهان های موازی که اساساً متمایز از جهان ما هستند ممکن است هنوز خارج از محدوده علوم قرار داشته باشد. در دهه گذشته کیهان شناسان علاقه مند یک ادعای فوق العاده داشتند: آن این است که ما پیرامون خودمان جهان هایی در حال انبساط را می بینیم که تنها یک جهان نیست، بلکه میلیاردها جهان دیگر نیز بیرون آن وجود دارد. آنجا یک جهان نیست بلکه چند جهان وجود دارد. در مقالات مجله ساینتیفیک امریکن و کتاب های علمی نظیر آخرین کتاب برایان گرینز که حقیقت پنهان نام دارد، در مورد انقلاب کپرنیکی صحبت شده است. در این دیدگاه، نه تنها سیاره ما یکی از چند سیاره است، بلکه حتی کل جهان ما در مقیاس کیهانی ناچیز است. جهان ما فقط یکی از بی شمار جهانی است که هر کدام مسایل مربوط به خودش را دارد.
کلمه جهان های چندگانه معانی متفاوتی دارد. ستاره شناسان می توانند تا فاصله حدود 42 میلیارد سال نوری, افق مرئی کیهان ما را ببینند. ما هیچ دلیلی نداریم که انتظار داشته باشیم جهان ما در این فاصله تمام شود. در ورای آن چیزی که می بینیم, دنیا های دیگری, حتی تعداد بی نهایت دنیا مثل دنیایی که ما می بینیم ممکن است وجود داشته باشد. هر یک از آنها توزیع متفاوتی از ماده دارند اما در تمام آنها قوانین فیزیک یکسانی به کار می رود. امروزه تمام کیهان شناسان(از جمله نویسنده) این نوع از چند جهانی را قبول دارند که مکستگ مارک آن را "تراز یک" می نامد. هنوز بعضی از افراد پا را فراتر می گذارند، آنها به طور کامل انواع مختلف جهان ها با فیزیک های متفاوت با پیشینه های متفاوت و شاید تعداد متفاوتی از ابعاد فضایی را پیشنهاد می کنند. بیشتر این جهان ها قابل زیست نیستند اگر چه بعضی ها هم قابل زیست می باشند. طرفدار اصلی جهان های چندگانه "تراز دو" الکساندر ولینکن می باشد. کسی که تصویر تاثیر گذاری از یک مجموعه از جهان ها با بی نهایت کهکشان، بی نهایت سیاره و بی نهایت مردم با نام های شما که همین حالا دارند این مقاله را می خوانند را انگاشته است
چه چیز فراتر از جهان ما قرار می گیرد؟
وقتی ستاره شناسان به جهان نگاه می کنند، آنها به فاصله ای به دوری حدود 42 میلیارد سال نوری نگاه می کنند، افق کیهان ما، که نشان می دهد که از زمان مهبانگ نور چه میزان قادر بوده که در فضا سیر کند
(به همین ترتیب می توان گفت که اندازۀ جهان چه میزان قادر بوده که از آن زمان تا به حال توسعه یافته باشد). با فرض اینکه فضا دقیقاً آنجا به پایان نمی رسد و ممکن است به شکل نامحدودی بزرگ باشد، کیهانشناسان حدسهای هوشمندانه ای در مورد اینکه باقیمانده فضا چگونه می باشد می زنند.
چند جهان تراز اول: باور کردنی
سر راست ترین فرض این است که حجم ما از فضا یک نمایش نمونه از کل فضا می باشد. غریبهای دوردست حجمهای متفاوتی از فضا را می بینند، اما تمام این حجمها علی رغم توزیع متفاوت جرم در آنها اساساً مشابه هم می باشند. این مناطق در کنار هم، چه آنهایی که دیده می شوند چه آنهایی که دیده نمی شوند، یک گونۀ اساسی چندجهان را شکل می دهند.
چند جهان تراز دوم: سوال برانگیز
تعداد زیادی از کیهانشناسان پا فراتر گذاشته و فکر می کنند که، به اندازۀ کافی دور از ما، چیزها کاملاً با آنچه ما میبینیم متفاوت می باشند. محیط ما ممکن است یکی از چندین حبابی باشد که در یک پس زمینۀ خالی دیگر شناور هستند.قوانین فیزیک میتوانند از یک حباب به حباب دیگر تغییر کنند، که این منجر به یک تنوع تقریباً باورنکردنی از پیامدها می شود. دیدن حبابهای دیگر حتی ممکن است در اساس غیر ممکن باشد. نویسنده و سایر شکاکان، در مورد وجود این نوع از چندجهان شک دارند.
از زمان های باستان در بسیاری از فرهنگ ها ادعا هایی شده است. آنچه جدید است اثبات علمی بودن این نظریه با تمام استحکام ریاضیات و آزمایش پذیری تجربی اش است. نویسنده به شدت در مورد این ادعا شکاک هست. نویسنده به اینکه وجود دیگر جهان ها اثبات شده یا خواهد شد اعتقادی ندارد. هواداران جهان های چندگانه همانطور که فهم ما را از واقعیات فیزیکی بالا می برند، علم را به طور نا محسوس بازنویسی می کنند.
آن سوی افق
آن افرادی که پشت مفهوم وسیع از جهان های چندگانه ایستاده اند نظرات بسیاری در مورد اینکه چگونه ازدیاد جهان های چندگانه احتمالاً بیشتر شده و در کجا به سکون می رسند، دارند. ممکن است که آنها در فضایی بسیار دورتر از فضای ما باشند. درست مثل تصویری که طرح تورم ازدیاد بی نظم از آلن اچ گوث، آندری لیند و دیگران نشان می دهد(به کتاب جهان خودساز متورم شونده توسط آندری لیند،مجله ساینتیفیک امریکن، نوامبر 1994 مراجعه فرمایید)طبق آنچه که در مدل جهان های چندگانه متناوب پاول جی.اشتاینهارد و نیل توروک ارائه شد(به افسانه آغاز زمان اثر گابریل ونزیانو، مجله ساینتیفیک امریکن ، می 2004 مراجعه فرمایید) ممکن است که آنها در دوره های مختلف زمانی وجود داشته اند. با همکاری دیوید دوتچ(به فیزیک کوانتوم سفر در زمان اثر دیوید دوتچ و مایکل لاک وود، مجله ساینتیفیک امریکن ، مارچ 1994 مراجعه فرمایید)ممکن است که آنها در همین فضای ما ولی در شاخه دیگری، تابع موج کوانتوم باشند. با پیشنهاد تگمارک و دنیس سیاما(به جهان های موازی اثر مکس تگمارک، مجله ساینتیفیک امریکن ، می 2003 مراجعه فرمایید) ممکن است که آنها مکان خاصی نداشته باشند و کاملاً از فضا-زمان ما جدا باشند.
از میان این راه ها، مورد قبول ترین آنها تورم بی نظم است و من بر روی این نظریه تمرکز خواهم کرد. با این حال اکثر نظراتم به دیگر نظریه ها نیز مربوط می شوند. این ایده این است که فضا یک فضای خالی است که تا بی نهایت در حال گسترش است. که در آن تاثیرات کوانتوم مدام جهان های تازه را مثل حباب متولد می کنند. مفهوم تورم به دهه 1980 بر می گردد، و فیزیک دانان بر اساس قابل فهم ترین نظریات طبیعت آن را شرح داده اند که آن نظریه ریسمان است. نظریه ریسمان باعث می شود که حباب ها با هم متفاوت باشند. در عمل، هر کدامشان زندگی را نه تنها با توزیع تصادفی مواد بلکه با انواع تصادفی مواد آغاز می کنند. جهان ما از ذراتی چون الکترون و کوارک تشکیل شده است که با نیرو هایی چون الکترومغناطیس با هم در اندرکنش هستند. دیگر جهان ها ممکن است ذرات و نیروهای کاملاً متفاوتی داشته باشند که یعنی: قوانین متفاوت فیزیک برای مناطق مختلف. مجموعه کامل قوانین فیزیک مناطق به عنوان یک چشم انداز شناخته می شوند. در برخی از تفاسیر نظریه ریسمان چشم انداز بسیار وسیع است،که این موضوع تنوع زیادی از جهان ها را اثبات می کند.
بسیاری از فیزیکدانان که در مورد جهان های چندگانه سخن می رانند، به خصوص هواداران نظریه ریسمان به خودی خود به نظریه جهان های موازی اهمیتی نمی دهند. به نظر آنها اعتراضها به جهان های چندگانه به عنوان یک مفهوم بی اهمیت است. نظریاتشان بر پایه پیوستگی درونی به وجود می آیند و می میرند، آرزو داریم که روزی آزمایشات آزمایشگاهی را داشته باشیم.آنها برای نظریاتشان وجود جهان های چندگانه را فرض می کنند بدون اینکه نگرانی در مورد نتایج آن داشته باشند که نگرانی اصلی کیهان شناسان است.
برای یک کیهان شناس، مشکل اصلی با نظریات جهان های چندگانه وجود افق کیهانی است.افق حد اکثر میزان دید ماست چرا که سیگنال ها یی که خارج این افق بوده و به سمت ما با سرعت نور سیر می کنند(که پایان پذیر است) از آغاز جهان تا حال زمان کافی نداشته اند که به مابرسند.
تمام جهان های موازی خارج از افق ما قرار دارند و فراتر از توانایی ما برای دیدن آنها چه حالا چه هر وقت دیگری می باشند، و این مساله هیچ ربطی به چگونگی پیشرفت تکنولوژی ندارد. در حقیقت آنها خیلی دورتر از آن هستند که هیچگونه تاثیری بر جهان ما داشته باشند. این نشان می دهد که چرا هیچ گونه از ادعاهای علاقمندان چند جهانی نمی تواند به اثبات برسد.
طرفداران چند جهانی به ما می گویند که ما می توانیم در معنای وسیع آنچه را که 1000 بار یا بار یا بار دورتر از افق کیهان ما یا در فاصله ی بی نهایتی ما قرار دارند تماماً با داده هایی که ما درون افق خود بدست می آوریم، توضیح دهیم. این یک برون یابی از یک نوع غیر عادی است. ممکن است که جهان در یک مقیاس خیلی بزرگترقرار داشته باشد و هیچ نوع بی نهایتی خارج آن نباشد. ممکن است تمام ماده جهان جایی به پایان برسد، و بعد از آن برای همیشه خلاء می باشد ممکن است فضا و زمان در یک نقطه تکینگی که جهان را پیوسته نگاه می دارد، به پایان برسند. ما نمی دانیم چه چیزی دقیقاً اتفاق می افتد، برای اینکه ما هیچ اطلاعی از این مناطق نداریم و نخواهیم داشت.
ترجمه و تنظیم :
هفت موضوع قابل پرسش
بیشتر طرفداران چند جهانی دانشمندان دقیقی هستند که کاملاً از این مسئله که ما هیچگاه نمی توانیم اطلاعاتی راجع به فرای جهانمان بدست آوریم، آگاهند اما فکر می کنند ما هنوز می توانیم حدس های هوشمندانه ای در مورد آنچه در بیرون جهان ما در حال اتفاق افتادن است بزنیم. بحث آنها به هفت قسمت مفصل تقسیم می شود که هر کدام از آنها با مشکل مواجه می شوند.
· فضا پایانی ندارد
تعداد کمی اینطور بحث می کنند که فضا فراتر از افق کیهان ما بسط می یابد و اینکه تعداد زیادی از محدوده های دیگر فرای آنچه می بینیم قرار می گیرند. اگر چنین گونه محدود چند جهانی وجود داشته باشد، ما می توانیم آنچه را که درون محدوده ها می بینیم به خارج افق برونیابی کنیم که هرچه مناطق دورتر را در نظر بگیریم عدم قطعیت ما بیشتر و بیشتر می شود. در چنین حالتی خیلی ساده می باشد که انواع تغییرات را با جزئیات بیشتر تصور کنیم که این انواع تغییر ها شامل فیزیک متفاوتی که در خارج جایی که ما نمی توانیم ببینیم، می باشد. اما مساله ای که در مورد این نوع از برونیابی وجود دارد که از دنیای شناخته شده دنیای نا شناخته توضیح داده می شود، اینست که هیچکس نمی تواند ثابت کند که شما اشتباه می کنید. دانشمندان چطور می توانند تصمیم بگیرند که آیا تصورشان از یک زمان فضایی نامشهود منطقی است یا یک برون یابی غیر منطقی از آنچه می بینیم، است؟ آیا ممکن است که دیگر جهان ها از توزیع مواد اصلی متفاوتی برخوردار باشند؟ یا شاید هم از مقادیر متفاوتی در ثابت های بنیادی فیزیکی برخوردارند, درست مثل آن ثابت هایی که میزان قدرت هسته ای را مشخص می کنند؟ شما می توانید بر هر یک از فرضیاتتان حساب کنید.
· قوانین شناخته شده فیزیک، وجود قلمرو های دیگری را پیشگویی می کند
نظریات متحد ارائه شده مواردی را مثل میدان های نرده ای و یا موارد فرضی مربوط به میدان هایی که فضا را در بر می گیرند همچون میدان مغناطیسی را پیش بینی می کنند. احتمالاً چنین میدان هایی باعث تورم و پیدایش بی نهایت جهان هستند. این نظریات از نظر تئوریک کامل اند ولی طبیعت میدان های فرضی نا معلوم است و اگر ویژگی های فرضیشان را در نظر نگیریم، آزمایشگران هنوز بایستی وجودشان را توجیه کنند. از همه مهمتر اینکه فیزیکدانان هنوز اثبات نکرده اند که دینامیک این میدان ها می تواند باعث ایجاد قوانین متفاوت فیزیک در جهان های حبابی شود.
· نظریه ای که تعداد نامتناهی جهان را پیش بینی می کند از یک آزمایش مشاهده ای کلیدی سربلند بیرون می آید.
تابش های میکروموج پس زمینه جهانی شکل جهان در انتهای دوره انبساط داغش را نشان می دهند. الگو هایش این امر را نشان می دهند که جهان ما واقعاً یک دوره تورم را پشت سر گذاشته است. ولی همه انواع تورم نه تا ابد ادامه پیدا می کنند و نه بی نهایت جهان حبابی می سازند. مشاهدات آن نوع تورم را که باعث این اتفاق می شود را مشخص نمی کند. برخی از کیهان شناسان مثل استاین هارد حتی بر سر این موضوع که تورم ابدی ممکن است منجر به الگوهای متفاوتی از آنچه ما می بینیم شود، بحث کره اند. (به بحث تورم توسط پال جی استاین هارد، ساینتیفیک امریکن، آوریل مراجعه کنید) لیند و دیگران با این امر مخالف اند. چه کسی درست می گوید؟ همه اش بستگی به مفروضاتتان در مورد فیزیک میدان های متورم دارد.
· ثابتهای بنیادی به خوبی برای زندگی کردن اندازه شده اند
یک حقیقت حایز اهمیت در مورد جهان ما این است که ثابتهای فیزیکی دقیقاً مقدارهای درستی راکه برای امکان وجود ساختارهای پیچیده شامل موجودات زنده نیاز است، دارند. استیون واینبرگ، مارتین ریس، لئونارد ساسکند و دیگران مخالف این مساله اند که یک چند جهانی بیگانه می تواندبه خوبی این هماهنگی آشکار را توضیح دهد: اگر تمام مقدارهای ممکن در یک مجموعه ی به اندازه ی کافی بزرگ از جهانها وجود داشته باشند در نتیجه مقدارهایی که برای زندگی لازم است حتماً جایی پیدا خواهد شد . این منطق به ویژه برای توضیح چگالی انرژی تاریک که در حال سرعت دادن به انبساط عالم امروز است به کار برده شده است. نویسنده موافق است که چندجهانی یک توضیح درست و ممکن برای مقدار این چگالی است، به طور بحث انگیزی این تنها انتخاب با پایه ی علمی می باشد که ما در حال حاضر در اختیار داریم. امّا ما امیدی برای آزمایش آن به طور مشاهده شدنی نداریم. به اضافه اینکه در اکثر تحلیلهای این مساله فرض می شود که معادله های اساسی فیزیک همه جا یکسان است و تنها ثابتها تغییر می کنند. اما اگرکسی چند جهانی را جدی بگیرد نیازی نخواهد بود که این مسئله این چنین باشد.
· ثابتهای بنیادی با پیشبینی های چند جهانی هماهنگ می باشند
این مبحث با پیشنهاد اینکه جهان بیشتر از حدّی که شدیداً برای وجود حیات مورد نیاز است دقیقاً تنظیم نشده است، مبحث قبلی را تصحیح می کند . طرفداران مقدارهای متفاوت چگالی انرژی تاریک را تخمین زده اند. هر چقدر این مقدار بیشتر باشد احتمال وجود آن بیشتر است امّا جهان نیز برای حیات شرایط سخت تری خواهد داشت. مقداری که ما مشاهده می کنیم باید دقیقاً در مرز قابلیت حیات پذیری باشد، که همینطور هم به نظر می آید که باشد. نقطه ی ضعف مبحث در اینجاست که ما نمی توانیم یک بحث احتمال را به کار ببریم اگر چند جهانی که مفهوم احتمال برای آن به کار می رود ، وجود نداشته باشد. بنابراین این مبحث نتیجه ی مطلوب را قبل از اینکه شروع شود فرض می کند، این به سادگی قابل به کار بردن نیست اگر تنها یک جهان فیزیکی موجود باشد . احتمالات یک جستجو برای سازگاری پیشنهاد چند جهانی بوده و نه اثباتی بر وجود آن.
· نظریه ی ریسمان تنوع در جهانها را پیش بینی میکند
نظریه ریسمان از نظریه ای که همه چیزرا توضیح می دهد به نظریه ای که تقریباً هر چیز که امکان دارد را توضیح میدهد تغییر کرده است.در شکل حال حاضر آن ،این نظریه پیش بینی میکند که تعداد زیادی از ویژگیهای اساسی جهان ما کاملاً اتفاقی هستند. اگر جهان یکی از آنها باشد، آن ویژگیها غیر قابل توضیح به نظر می رسد.ما چطور می توانیم بطور مثال این حقیقت را که فیزیک به دقت آن ویژگیهای شدیداً مقید کننده را که امکان وجود حیات را می دهند، بفهمیم. اگر جهان یکی از چندمین جهان باشد،آن ویژگیها درک کامل را بوجود می آورند.هیچ چیز آنها را مشخص نکرده است، آنها به سادگی نمونه هایی هستند که در منطقه فضای ما بوجود می آیند. اگر ما جای دیگری زندگی کرده بودیم،ویژگیهای متفاوتی را مشاهده می کردیم اگر در واقع می توانستیم آنجا وجود داشته باشیم(زندگی در بیشتر جاها غیر ممکن است). اما نظریه ریسمان یک نظریه آزمون و خطا نیست،آن حتی یک نظریه کامل هم نیست.اگر ما ثابت کرده بودیم که نظریه ریسمان درست است، پیش بینی نظری آن می توانست یک مبحث مجاز و بر پایه آزمایش برای یک چند جهان باشد.ما چنان اثباتی را نداریم.
· تمام آنچه که می تواند اتفاق بیافتد، اتفاق می افتد
در جستجوی توضیحی برای اینکه چرا طبیعت از قوانین مشخصی تبعیت می کند و نه هیچ قوانین دیگری تعدادی از فیزیکدانها و فیلسوفها اینطور فکر می کنند که طبیعت هرگزچنان انتخابهایی نمی کند.تمام قوانین قابل تصور جایی بکار می روند. این ایده تا حدی الهام گرفته شده از مکانیک کوانتوم می باشد.که موری گلمان آن را بنیان نهاد وگفت که هر چیز که ممنوع نباشد، الزامی است.یک ذره از تمام راههایی که می تواند عبور می کندو آنچه ما می بینیم میانگین محاسبه شده تمام احتمالات آنها است. شاید مشابه آن برای کل جهان نیز درست بوده، که این بر یک چند جهانی دلالت دارد.اما ستاره شناسان کوچکترین شانسی برای مشاهده این گوناگونی امکانها ندارند.در واقع ما نمی توانیم حتی بدانیم که این امکانها چیستند.ما تنها می توانیم این پیشنهاد را در غالب تعدادی از اصلهای سازمان یافته غیر قابل اثبات یا چار چوبی که تصمیم می گیرد چه چیزمجاز و چه چیز غیر مجاز است، درک کنیم. برای مثال تمام ساختارهای ریاضی ممکن باید در تعدادی محدوده فیزیکی درک شوند(همانطور که توسط تگ مارک پیشنهاد شد).اما ما ایده ای در مورد اینکه این اصل چه انواعی ازوجود را شامل می شود نداریم، بدون در نظر گرفتن این حقیقت که این اصل باید از روی ضرورت شامل جهانی که ما اطراف خودمان می بینیم شود.و ما هیچ راهی به هیچ وجه برای اثبات وجود یا سرشت هر نوع از چنان اصل سازمان دهنده ای نداریم. از بعضی جهات این مسئله یک پیشنهاد جذاب است اما کاربرد پیشنهادی آن در حقیقت کاملاً انتزاعی است.
آیا این نظریات با تجربه سازگار است؟
به عنوان مدرکی برای چند جهانی ، طرفداران چند جهانی، چگالی انرژی
تاریک را که جهان ما را احاطه کرده ، گواه می آورند. فرایند تورم ابری به
هر جهان در یک چند جهان یک چگالی تصادفی انرژی تاریک می دهد. به تناسب
تعداد کمی جهان مقدار کم یا صفر از چگالی انرژی تاریک دارند: بیشتر جهانها
مقدار های بیشتری از چگالی انرژی تاریک دارند .
اما انرژی تاریک خیلی بیشتر ساختارهای پیچیده که لازم است، تا حیات باقی بماند را از هم گسیخته می کنند. بنابراین بیشتر جهانهای قابل سکونت باید یک چگالی میانه از انرژی تاریک داشته باشند (قلۀ منطقه همپوشانی) و هم اکنون نگاه کنید که جهان ما همین مقدار را برای انرژی تاریک دارد. شکاکان چند جهانی تاکید می کنند که این استدلال دارای تسلسل چرخه ای می باشد: این استدلال تنها زمانی درست است که شما فرض کنید چند جهانی با آن شروع شود . این یک آزمون هماهنگی بوده و نه یک اثبات.
ترجمه وتنظیم : بخش علمی مرکز علوم و ستاره شناسی تهران
در حقیقت این نظریه از نظریه ریسمانی كه در ١٠ بعد بررسی می شود گرفته شده دانشمندان فیزیك یك بعد هم به آن اضافه كرده ان كه تبدیل شده به تئوری M كه قوانینی رو اثبات می كنه كه بر اساس انها دیگر هیچ قانونی برای اثبات در فیزیك باقی نمی مونه یعنی به دنبال قوانینی می ره كه تو دنیای ما وجود ندارن و میره به دنبال دنیاهای موازی كه ممكنه قانون هاشون متفاوت از مال ما باشه تو این تئوری گفته شده كه بینهایت دنیا وجود داره كه به صورت صفحه كاغذی مسطحند و مانند پردای كه در اثر باد تكان می خورد تكان می خورند این دنیاها الزاما مادی نیستند.
یعنی ممكن است در داخل آنها ماده ای نباشد این دنیاها علاوه بر تكان های شبیه پرده به هم دیگر نزدیك و دور میشوند(البته طبق چیزی كه من میدانم كه فاصله زیادی دارند)وقتی دو جهان مسطح مواج به هم میرسنددر اثر برخورد آن دو انفجاری حاصل می شود كه احتمالا بوجود آمدن ماده به خاطره این انفجار باشد مثلا دانشمندان می گویند احتمالا بیگ بنگ خودمون در اثر برخورد دو جهان موازی باشه كه هر كدوم می تونسته مادی باشه یا نباشه پس ممكنه در جاهای دیگر عالم هم دو جهان به هم بخورند و شانسا جهانی عین جهان ما بوجود بیادو یك كپی عین خود ما.چون بینهایت جهان موازی وجود داره هر چیزی ممكنه (شاید ما تا حالا البته از بیگ بنگ به بعدشانس آوردیم كه با یه جهانی موازی خودمون برخورد نكردیم یا شاید هم برخورد كردیم و خودمون خبر نداریم...)
ميچيو كاكو در كتاب جهانهاي، استعداد شگرف خود را به خدمت گرفته تا به يكي از عجيبترين و هيجانانگيزترين دستاوردهاي فيزيك مدرن بپردازد: اينكه ممكن است جهان ما تنها جهاني در بين جهانهاي متعدد باشد، شايد بينهايت جهان در يك شبكه گسترده كيهاني وجود داشته باشند كه كل جهان ما فقط يكي از آنهاست. كاكو، با استفاده استادانه از شوخ طبعي و تمثيل، صبورانه خواننده را با نظريات متفاوت موجود در مورد جهانهاي موازي آشنا ميسازد، نظرياتي كه همگي از مكانيك كوانتومي، كيهانشناسي و تئوري جديد ام نشات ميگيرند. اين كتاب را چون سفري شگفتانگيز مطالعه كنيد، سفر در كيهاني كه نيروهاي واقعي آن، ما را مجبور ميسازند تا به سمت مرزهاي تخيل كشيده شويم.
فیزیکدانان کوانتمی دانشگاه کالیفرنیا کشف کرده اند که به گونه ای نشان می دهد جسمی که در مقابل یک فرد قرار گرفته و دیده می شود می تواند به صورت همزمان در جهانی موازی نیز وجود داشته باشد.
این کشف به واسطه ذره ای کوچک و فلزی انجام گرفته است ، براده ای به قطر یک تار مو ، جسمی که بسیار ریز است اما در عین حال می توان آن را با چشم غیر مسلح نیز مشاهده کرد.
دانشمندان این ذره را در کاسه ای مخروطی و تاریک سرد کرده و تمامی هوای اطراف آن را به منظور حذف ارتعاش خارج کردند. سپس محققان ذره را مانند یک دیاپازون حرکت داده و مشاهده کردند ذره در زمانی واحد حرکت کرده و متوقف می شود.
پیشینه بحث
وجود زمان موازی، مستلزم وجود جهان موازی است. اگر چه سابقهی این نظریه را از قرن 19 مطرح میکنند و در دهههای اخیر و به بویژه پس از توجه به فیزیک کوآنتوم نظریات متعددی در این زمینه ارائه شده است، اما اسناد تاریخی نشان میدهد که سابقهی اینگونه تخیلات حتی به هزاران سال قبل از میلاد میگردد. اما در عین حال هم چنان فقط و فقط یک نظریه «یعنی حدس و گمان بدون هیچ پایهی علمی» میباشد و حتی شواهد قابل تأملی نیز برای آن ارائه نشده است، چه رسد به دلایل متقن علمی.
البته منظور دانشمندان ماتریالیست (ماده گرا) این است که شاید جهانی شبیه به جهان مادی مشهود وجود داشته باشد و احیاناً موجودانی نیز در آن زندگی مادی داشته باشند، که چنین نظریهای هیچ گاه به اثبات نزدیک نیز نخواهد شد. چرا اولاً وجود ندارد و ثانیاً ابزار شناخت در جهان بینی مادی محدود به حس و کشف آن محدود به نظریه و آزمون است و برای انسان جز همین جهان مادی فعلی قابل آزمایش و تجربه نخواهد بود.
اگر چه قرآن کریم یک کتاب تخصصی شیمی و فیزیک نیست که در خصوص شیمیآلی یا فیزیک کوآنتوم سخن بگوید، اما از آنجا که اشارات زیربنایی به جهانشناسی، زیستشناسی، انسانشناسی ... و معاد شناسی دارد، به همه این عوالم و حتی حیات در آنها اشارات محکم و مستدلی دارد. همین که میگوئیم: «الحمد لله رب العالمین»، یعنی میدانیم که عوالم گوناگونی وجود دارد که الله جل جلاله رب و پروردگار همهی آنهاست.
بدیهی است که در آن عوالم نیز حیات و بالتبع حرکت و زمان وجود دارد، اما نه زمان مادی که از چرخش سیارات به دور خود یا یک دیگر به دست آید. چرا که خورشید و زمین و به اصطلاح چرخ فلک، مختص همین جهان مادی مشهود هستند. بلکه زمان به معنای «تقدم و تأخر» یا همان قبل و بعد، که معنای دیگری برای حرکت است.
لذا شاهدیم قرآن کریم از یک «روز» در آن زمانی که دیگر خورشید، زمین، ستاره، سیاره و کهکشانی وجود ندارد سخن به میان آورد و برای این که بشر حاضر در این جهان مادی طول روز آن زمان را درک کند، میفرماید آن یک روز برابر با 50 هزار سال فعلی شماست. و از موجودات عوالم دیگر چون ملائک و روح نام میبرد.«تَعْرُجُ الْمَلائِكَةُ وَ الرُّوحُ إِلَیْهِ فی یَوْمٍ كانَ مِقْدارُهُ خَمْسینَ أَلْفَ سَنَة» (المعارج، 4)
ترجمه: ملائكه و روح در روزى كه مقدار آن پنجاه هزار سال است (یعنى در روز قیامت) به سوى او عروج مىكنند.
الف – اگر چه برای یک دانشپژوه یا دانشجو بسیار زشت و سبک است که برخوردش با مباحث علمی، هم چون برخورد عوام با «مد» لباس یا مو و یا طرفداری هواداران تیمهای ورزشی باشد، اما متأسفانه باید اذعان داشت که این رفتار سخیف هم چون یک جریان حاکم است. لذا شاهدیم که بسیاری از مطرح کنندگان یا طرفداران یک نظریه، اصلاً نمیدانند که نظریهپرداز چه گفته است و فقط با تأسی به او به دیگران پز میدهند(؟!) – شاید خیلیها گمان میکنند که اسم «استیون هاوکینگ» یا «هگل» یا «رورتی» و «هابس» بسیار مدرنتر از ملاصدرا، محمد باقر صدر، مطهری و علامه طباطبایی است.
ب – نه «استیون هاوکینگ» ثابت کرده است که جهان از عدم به وجود آمده و به وجود آورندهای ندارد و نه دیگران و نه کسی میتواند چنین اثباتی بنماید. بلکه اینها همه «نظریه» است و نظریه بر پایه «ظن و گمان» است. هر کسی میتواند نظریه بدهد. یکی میگوید جهان چنین خلق شده و دیگری میگوید چنان و شما هم میتوانید نظریه بدهید. اما نظریه تا با دلایل عقلی و علمی به اثبات نرسد، هیچ ارزشی به جز «نظریه» دارد و پیروی از نظریه، پیروی از حدس و گمانهای خود یا دیگران است که به جز گمراهی نتیجهای ندارد.
«وَ ما یَتَّبِعُ أَكْثَرُهُمْ إِلاَّ ظَنًّا إِنَّ الظَّنَّ لا یُغْنی مِنَ الْحَقِّ شَیْئاً إِنَّ اللَّهَ عَلیمٌ بِما یَفْعَلُونَ» (یونس، 36)
ترجمه: بیشترشان جز خیال و پندار را پیروى نمىكنند، با اینكه پندار به هیچ وجه حق را اثبات نمىكند، (پس بدانند كه) خدا بدانچه مىكنند دانا است.
«وَ ما خَلَقْنَا السَّماءَ وَ الْأَرْضَ وَ ما بَیْنَهُما باطِلاً ذلِكَ ظَنُّ الَّذینَ كَفَرُوا فَوَیْلٌ لِلَّذینَ كَفَرُوا مِنَ النَّارِ» (ص، 27)
ترجمه: و پنداشتند كه ما آسمان و زمین را به باطل آفریدیم و حال آنكه چنین نبود و این پندار كسانى است كه كفر ورزیدند پس واى بر كافران از آتش.
ج ـ اسیتون هاوکینگ (Stephen William Hawking ) یک فیزیکدان نظری است. فیزیک و هیچ یک از علوم تجربی دیگر نمیتوانند دربارهی «بودن یا نبودن» خدا سخن بگویند. چرا که نه بودنش در علم تجربی قابل اثبات است و نه نبودنش. مضافاً بر این که علوم تجربی فقط میتوانند بودن برخی از اجزای مادی عالم را با تجربه به اثبات رسانند، اما نسبت به «نبودن»، اگر چه یک شیء مادی، سخنی برای گفتن ندارند، چرا که قابل اثبات نیست. مثلاً اگر شما نظریه دادید که آسمان سوم یا چهارمی وجود دارد، علوم تجربی نه میتوانند این نظریه را اثبات کنند و نه نفی. چون هیچ کدام قابل تجربه نیست. به همین دلیل جهان از نظر دانشمندان مادی (متمسکین به علوم تجربی صرف) کهنه کتابی است که اول و آخرش افتاده است. و این مباحث از مقولات عقلی میباشند که در فلسفه، منطق و کلام مورد بحث قرار میگیرند.
اما اگر منظورشان این است که جهان هستی [ماده یا غیر ماده] از هیچ به وجود آمده است! نظریهای موهوم است و شعاری بیش نیست. چرا که عقل مکرر و مستمر و در هر امری اثبات میکند که معلول بدون علت، حرکت بدون محرک، نظم بدون ناظم ... و در نهایت هستی بدون هستیبخش به وجود نمیآید و حتی نه تنها یک نمونهی خارجی برای اثبات آن نمیتوان یافت، بلکه تصور آن نیز محال است. چرا که هر تصوری، اگر چه فقط خیال و باطل باشد، خود معلول علتی است.
ه ـ اگر منظور از «عوالم موازی» - «جهان موازی» - «زمان موازی» و ...، عالم ماده باشد، باز در علم تجربی قابل اثبات و یا نفی نیست. چرا که در علم تجربی فقط وجود بخش کوچکی از یک جهان مادی قابل درک است و هر کشف جدیدی نیز در همین جهان صورت میپذیرد. و در بحث عقلی و فلسفی نیز وجود هزاران عالم موازی نه تنها دلیلی بر نفی آفریدگار نمیشود، بلکه بیشتر تثبیت کننده است. مگر این که مدعی شوند دو «هستی» موازی [دو خدا] وجود دارد، که چنین سخنی معنا و منطقی ندارد. چرا که اگر «هستی» دوئیت پذیرد، معلوم میگردد که هر کدام از آن دو محدود بوده و توأم با نیستی هستند و همین محدودیت آنها را از هستی ساقط میکند.
اگر منظورشان این است که به غیر از عالم ماده، عوالم دیگری نیز به موازات وجود دارند، این نیز حرف جدیدی نیست و دلیلی بر اثبات استنتاجهای عقلی، فلسفهی اسلامی و کلام وحی است که از عوالم متفاوت هم چون عالم عقل، عالم عشق، عالم ملائک، عالم روح، عالم ماده، عالم صورت و برزخ [برقراری موجود با صورت و بدون ماده] و عالم آخرت، سخن به میان آورده و دلایلی عقلی و نقلی بر وجودشان ارائه داده و پروردگار عالمیان را واحد، احد و «رب العالمین» خوانده است.
فرآوری : محمدی
بخش قرآن تبیان
مانند چرخ دنده ای بزرگ است که سیارات را به چرخیدن به دور خورشید مجبور می کند. در آن دوران گرچه گذر زمان به وسیله ساعت قابل اندازه گیری بود اما خود زمان مفهومی ابدی و ازلی داشت که تجزیه و تحلیل آن چیزی غیرممکن تلقی می شد. مکان یا فضا نیز در همه جهت ها بی انتها بود و اندیشیدن درباره آن به دیوانگان و شعرا اختصاص داشت. چنین دیدگاهی همچنان ادامه داشت تا این که در قرن بیستم میلادی، نظریه های نسبیت اینشتین انقلاب جدیدی در تفکر علمی به پا کرد و برخی شکاف های علم را پوشاند. دیگر زمان و مکان به رازآلودگی قبل نبودند بلکه آنها به یکدیگر متصل شدند و مفهوم جدیدی به نام «فضا - زمان» را تشکیل دادند. ماده نیز چیزی بود که در داخل همین فضا - زمان به وجود آمده بود. سرعت نور هرچند بسیار زیاد بود اما به صورت مقداری مشخص و کمتر از بی نهایت تعیین شد. بدین ترتیب فرض جاودانی بودن جهان تغییر کرد تا امکان طرح این سوال به وجود آید که به راستی در آغازین لحظات آفرینش جهان که به نام «انفجار بزرگ» یا «مهبانگ» معروف است چه اتفاقی رخ داد؟ یعنی همان زمانی که اندازه کل جهان از نقطه پایین این علامت تعجب هم کوچک تر بود، در پاسخ به این پرسش تئوری ها و مدل هایی برای جهان ارائه شدند که به تئوری های کیهان شناختی معروفند. از سویی دیگر با کشف نظریه فیزیک کوانتومی (علمی که به رفتارهای اتمی و زیراتمی می پردازد) شکاف های بیشتری در علم پوشیده شد. بر اساس این نظریه رفتار ماده با توجه به نحوه مشاهده اش تغییر می کند. به عبارتی دیگر عمل مشاهده کردن یک مشاهده گر نقش موثری در رفتارهای جهان اتمی بازی می کند. بدین ترتیب یکی از مسائل مهم فیزیکدانان امروز به هم رساندن فاصله بین فیزیک کوانتوم و نسبیت است و از نظریه هایی که برای کمک به این مقصود می توان امید زیادی بر آنها داشت، نظریه هایی هستند که وجود یک چندجهانی متشکل از جهان ما و جهان های دیگر را مفروض می دارند.
ساده ترین نوع جهان های دیگر
جهان های کوانتومی
نظريه هايي که از مطالعه ي فيزيك زيراتمي پديدار شده اند هنوز هم به عنوان رقباي اصلي جاي خود را دارند . اين موجب شده که زمينه ي مطالعه به بيش از چند روش تقسيم شود – درست مانند روانشانسي و فلسفه که الان ديگر کاملا جزئي از فيزيك است . نظريه ها طرفداران و منتقداني هم دارند . درست مانند کارل يوونگ، آلبرت اليس و زيگموند فرويد در روانشناسي .
هاي بنيادي همه ي مواد مانند همه ي نيروهاي بنيادي مانند گرانش بر روي يك سطح زير کوانتمي هستند . اين بلوك هاي بنيادي شبيه نوارهاي لاستيكي يا ريسمان هاي کوچكي هستند که کوارك ها را مي سازند که خود الكترون ها و اتم ها و سلول ها و غيره را درست مي کنند . در واقع نوع ماده به وسيله ي ريسمان ها ايجاد مي شود و چگونگي رفتارهاي ماده به ارتعاش اين ريسمان ها بستگي دارد . اين روشي است که همه ي جهان ما را تشكيل داده است . و بر طبق نظريه ي ريسمان اين ساختار ١١ بُعد دارد . نظريه ي ريسمان مانند نظريه ي چندجهاني وجود دنياهاي موازي را اثبات مي کند . براساس اين نظريه، جهاني که ما در آن هستيم، مانند حبابي است که در کنار جهان هاي موازي مشابه قرار دارد . برخلاف نظريه ي چندجهاني ريسمان فرض مي کند اين جهان ها مي توانند با هم در تماس باشند . ميدان هاي گرانشي مي توانند بينابين دنياهاي موازي جريان يابند . در اثر کنش متقابل اين دنياها يك مهبانگ همانند آن چه جهان ما را پديد آورده رخ مي دهد!
در حقیقت این نظریه از نظریه ریسمانی که در ١٠ بعد بررسی می شود گرفته شده دانشمندان فیزیک یک بعد هم به آن اضافه کرده ان که تبدیل شده به تئوری M که قوانینی رو اثبات می کنه که بر اساس انها دیگر هیچ قانونی برای اثبات در فیزیک باقی نمی مونه یعنی به دنبال قوانینی می ره که تو دنیای ما وجود ندارن و میره به دنبال دنیاهای موازی که ممکنه قانون هاشون متفاوت از مال ما باشه تو این تئوری گفته شده که بینهایت دنیا وجود داره که به صورت صفحه کاغذی مسطحند و مانند پردای که در اثر باد تکان می خورد تکان می خورند این دنیاها الزاما مادی نیستند.
این
مسافت آنچنان زیاد است که بطور کامل خارج از هر گونه امکان بررسی های
نجومی است اما این امر واقعیت وجود نسخه دوم ما را کمرنگ نمی کند. این
مسافت بر اساس نظریه احتمالات مقدماتی برآورده شده و حتی فرضیات
خیالپردازانه فیزیک نوین را نیز در بر نگرفته است
با
این تعریف از جهان ممکن است شما تصور کنید که مفهوم جهان چند گانه تا ابد
در محدوده قلمرو متا فیزیک باقی خواهد ماند. اما باید توجه داشت که مرز
میان فیزیک و متا فیزیک را این مسأله که یک نظریه از لحاظ تجربه قابل آزمون
است، یا خیر تعیین می کند نه این موضوع که فلان نظریه شامل اندیشه های
غریب و ماهیت های غیر قابل مشاهده است
جهان چند گانه نیست ، بلکه سوال بر سر تعداد سطوحی است که چنین جهان می توان داشته باشد
مربوط به محل برخورد دیگر جهانهای موازی با دنیای ما باشد. تایید یا رد این فرضیه در گرو اطلاعات فضاپیمای پلانک است.
